Mit nie jest stenogramem
Wyobraź sobie opowieść o początku świata.
Jest piękna.
Ludzie do niej wracają.
Pomaga im mówić o czymś, czego nie umieją powiedzieć inaczej.
Czy żeby była ważna, musi być stenogramem wydarzeń z godziny 00:00 pierwszego dnia istnienia?
Quax mówi:
nie.
I właśnie tutaj zaczyna się Myth Canon.
Kanon nie musi znaczyć „wydarzyło się dokładnie tak”
W Quaxie mit może być kanoniczny bez obowiązku uznania każdego jego obrazu za literalny opis rzeczywistości.
Najkrócej:
Canon(Myth) ≠ LiteralTruth(Myth)
Czyli:
to, że opowieść należy do Kanonu, nie znaczy automatycznie, że jest reportażem.
Może być ważna, bo niesie strukturę.
Relację.
Napięcie.
Obraz.
Pytanie.
Sposób patrzenia.
Może zachowywać coś, czego suche zdanie nie potrafi utrzymać.
Mit nie musi przegrywać tylko dlatego, że nie jest tabelą z pomiarami.
Ale działa też druga strona.
Mit nie dostaje prawa do udawania pomiaru tylko dlatego, że jest piękny.
Jedna tajemnica może mieć więcej niż jedną opowieść
To jest bardzo ważne dla Quaxa.
Nie musimy zakładać, że jedno pytanie ma tylko jeden dopuszczalny mit.
Możemy mieć kilka.
Mogą być równoległe.
Mogą się uzupełniać.
Mogą być częściowo sprzeczne.
Mogą patrzeć na ten sam problem z innych stron.
Mogą nawet wejść na scenę i powiedzieć sobie:
„nie zgadzam się z tobą”.
I nie musi od razu przyjść komisja do spraw unifikacji symboliki.
W Quaxie Myth Canon może utrzymywać napięcie.
To nie błąd kompilacji.
Czasem właśnie napięcie jest tym, co opowieść ma zachować.
Antymit
Każdy mit ma pewną pokusę.
Zaczyna jako obraz.
Potem robi się ważny.
Potem ludzie zaczynają nim mówić.
A potem któregoś dnia mit wstaje, poprawia marynarkę i mówi:
„w zasadzie to ja jestem samą rzeczywistością”.
Nie, micie.
Usiądź.
Tutaj pojawia się antymit.
Antymit nie musi niszczyć mitu.
Może go chronić przed absolutyzacją.
Pokazać drugą możliwość.
Wskazać granicę obrazu.
Przypomnieć, że istnieje jeszcze inny render tej samej tajemnicy.
Jeśli jeden mit mówi:
„po śmierci jest dalej”,
antymit może odpowiedzieć:
„a może lokalne życie było wszystkim”.
Nie po to, żeby od razu rozstrzygnąć spór.
Po to, żeby żadna z wersji zbyt wcześnie nie przebrała się za kompletną Prawdę.
To bardzo quaxowa funkcja antymitu.
Supersession bez palenia biblioteki
Kanon może się zmieniać.
Nowa opowieść może stać się ważniejsza.
Starsza może zostać zastąpiona jako główny obraz.
Ale Quax nie musi z tego powodu udawać, że poprzednia nigdy nie istniała.
Możemy zachować historię.
Warstwy.
Poprzednie wersje.
Ślady tego, jak myślenie się zmieniało.
To pasuje do szerszej logiki Quaxa:
zmiana nie wymaga amnezji.
Mit mówi inaczej niż analiza mitu
To powinno być oczywiste.
Nie zawsze jest.
Mit może powiedzieć:
Na początku nie było dokąd.
Analiza może potem powiedzieć:
„ten obraz modeluje brak relewantnej możliwości kierunku w S₀”.
To nie są dwa konkurencyjne zdania.
Pełnią inne funkcje.
Mit ma prawo do:
- obrazu;
- rytmu;
- paradoksu;
- niedopowiedzenia;
- humoru;
- postaci;
- sceny;
- tajemnicy.
Analiza ma prawo zapytać:
- jaki status ma to zdanie?
- co dokładnie oznacza symbol?
- czego mit nie ustanawia?
- czy dwa obrazy mówią o tej samej rzeczy?
- gdzie kończy się metafora?
Nie każemy mitowi mówić jak ADR.
Nie każemy też ADR-owi śpiewać przy ognisku.
Każde ma swoją robotę.
FirstQuax jest bardzo dobrym przykładem
W Kosmogonii pojawia się zdanie:
Pierwszy Quax niczego nie wysłał. Sprawił, że wysłanie mogło mieć dokąd.
To jest mocny obraz.
I właśnie dlatego trzeba z nim uważać.
Nie ustanawiamy, że nauka wykryła zdarzenie o nazwie FirstQuax.
Nie ustanawiamy, że S₀ jest fizycznym stanem kosmosu zapisanym w jakimś pierwszym zegarze.
Nie ustanawiamy nawet ostatecznie, czym FirstQuax jest względem zwykłego QuaxAct.
Myth Canon może jednak zachować tę opowieść, bo robi coś ważnego:
pozwala myśleć o narodzinach możliwości kierunku.
To wystarczy, żeby mit miał pracę.
Nie musi od razu mieć laboratorium.
Potrzeba nie jest celem
W micie o wymiarach pojawia się też Structural Need — potrzeba strukturalna.
Łatwo byłoby powiedzieć:
„świat czegoś chciał, więc stworzył wymiar”.
To byłoby zbyt szybkie.
Quax pilnuje rozróżnienia:
Structural Need ≠ Telos_O
Potrzeba strukturalna nie jest automatycznie czyjąś intencją.
Nie musi istnieć kosmiczny podmiot siedzący przy biurku i mówiący:
„potrzebujemy teraz 2D”.
Mit może mówić „wymiar powstaje z potrzeby”.
Analiza dopowiada:
nie myl potrzeby strukturalnej z lokalnym celem.
I dzięki temu oba języki mogą współpracować bez wzajemnego pożerania się.
Kaczka wchodzi na scenę
Oczywiście.
Prędzej czy później musiała.
W Quaxie Kaczka pełni kilka różnych funkcji.
W Myth Canon szczególnie ważne są dwie.
Pierwsza:
odbiorca bez odpowiedzi.
Możesz coś powiedzieć Kaczce.
Kaczka nie musi dać ci rozwiązania.
Nie musi potwierdzić, że masz rację.
Nie musi nawet wyglądać na szczególnie poruszoną.
I właśnie dlatego może być użyteczna.
Druga funkcja:
anti-monumentality.
Kiedy system zaczyna wyglądać zbyt monumentalnie, zbyt wznośle, zbyt pewnie siebie — Kaczka może wejść do kadru.
Nie po to, żeby wszystko ośmieszyć.
Po to, żeby przypomnieć:
żaden symbol nie powinien zbyt łatwo dostać korony Całości.
Kaczka jest bardzo dobra w odbieraniu koron.
Ma doświadczenie.
Kaczka nie jest wyrocznią
To również ważne.
Jeśli używasz Kaczki do Requax Celu, ona nie mówi ci automatycznie:
„tak, to jest twój prawdziwy telos”.
Nie jest truth-oracle.
Nie jest Prawdą.
Nie jest automatycznie Bogiem.
Nie jest nawet zawsze tą samą kaczką w sensie Type Discipline.
Może być:
żywą kaczką.
gumową kaczką.
obrazem.
symbolem.
bohaterką mitu.
interfejsem.
Rodzina jest duża.
Nie wszystkie przychodzą na święta.
A co z Bogiem albo Bogami?
Quax ma tutaj otwarte pytania.
I nie zamierzamy ich rozstrzygać bokiem tylko dlatego, że piszemy o micie.
Jednym z rozwijanych obrazów jest zdanie:
Być może Bóg nie wskazuje kierunku. Być może robi miejsce, w którym kierunek może stać się czyjś.
To jest SPEKULUJEMY / ROZWIJAMY.
Nie jest to zamknięta definicja Boga.
Nie ustanawia istnienia Boga.
Nie ustanawia nieistnienia Boga.
Nie mówi też, że każdy mit Quaxa musi używać tej figury.
Na tym etapie to obraz pracujący nad relacją między przestrzenią możliwości a lokalnym wyborem.
Może zostać.
Może zostać requaxowany.
Może dostać antymit.
Myth Canon umie żyć z taką sytuacją.
Mit może być prawdziwy na więcej niż jeden sposób — ale ostrożnie
To zdanie łatwo źle zrozumieć.
Nie chodzi o:
„wszystko, co ładnie brzmi, jest prawdą”.
Nie.
Mit może być ważny, trafny, nośny albo kanoniczny bez bycia literalnym opisem wydarzeń fizycznych.
Może zachować relację.
Może dobrze modelować napięcie.
Może być narzędziem pamięci.
Może dawać język doświadczeniu.
Ale jeśli mit mówi coś empirycznego — na przykład „to wydarzenie fizyczne zaszło dokładnie wtedy i tak” — wracają zwykłe pytania o Dowód.
Myth Canon nie jest przejściem podziemnym omijającym epistemologię.
Szkoda.
Byłoby krócej.
Po co więc Myth Canon?
Bo nie wszystko, co ważne, daje się najlepiej przechować jako definicję.
Bo czasem obraz zachowuje relację, którą tabela natychmiast spłaszcza.
Bo tajemnica nie zawsze jest błędem dokumentacji.
Bo sprzeczne opowieści mogą czasem lepiej pilnować granic pytania niż jedna odpowiedź ogłoszona zbyt wcześnie.
Bo historia Quaxa ma znaczenie również wtedy, kiedy jego język się zmienia.
Bo mit może być sceną, na której system sprawdza własne intuicje bez udawania, że każda scena jest raportem naukowym.
I dlatego Myth Canon może powiedzieć:
ta opowieść należy do Quaxa.
Bez konieczności dopisywania:
i dokładnie tak wyglądała kamera bezpieczeństwa na początku czasu.
Na drogę
Mit nie jest stenogramem.
Kanon nie jest automatycznie literalną prawdziwością.
Antymit nie musi niszczyć mitu.
Sprzeczność pomiędzy opowieściami nie zawsze jest awarią.
Język mitu nie musi mówić jak język analizy.
FirstQuax może być kanonicznym obrazem bez udawania odkrycia fizycznego.
Kaczka może pomagać bez bycia wyrocznią.
A tajemnica może zostać otwarta bez natychmiastowego wypełniania jej odpowiedzią.
Czasem to właśnie jest jej robota.